BIRATÎYA ÎSLAM

Article

 

Dînê Îslom di bênatê Bisilmonon di mîqyas biratî û destgirî ya. Çi beno wa bibo gereka yo Bisilmone yona Bisilmone rî duşmenî nêkero, nêyartî nêkero; yi ra nêheridiyo, xu eyi ra berz nêgero; çimkî guereyê Îslomî kom, wayirê teqwa bo berz o yo. Ça beno wa bibo gereka her Bisilmone, Bisilmonon binon rî hetkarî bikero. Ma ina raştî zaf hedison di vînenî:

"Bisilmone, birayê Bisilmone yo. Bisilmone, Bisilmone rî zulm nêkeno. Bisilmone tengiya yo Bisilmone bibo eyi nêterikneno. Kom ina dunya dı tengiya yo Bisilmone bivîyarno Homa rueca Qiyameti di tengiya ê bisilmone vîyarnen û eyî keno şa. Kom ina dunya di ‘eybê yo Bisilmone bisetirno Homa zî rueca Qiyameti di ‘eybê ê Bisilmone setirneno.” (Buhârî, Mezâlim 3)

“Yo bawermend qey yona bawermendî zey yo bina yo ki kerrayî ayî yobinon depişenî.” (Buharî: Salât 88; Müslim: Birr 65)

Herkes inay zono, ‘yoyitî û ciyayî yobinon ra senî dur î; labelê zonayiş û ‘emel kerdiş zêpî nêyî. Bisilmone, zonî ‘gereka yobinon rî ardimkarî bikerên, rayira heq di paşt biden yobinon, qey menfaat yobinon ra nêyartî mekerên. Labelê ca ardişê inon senî beno, ciya bîyayiş ra senî xelisyenî, qeraro raşt senî dîyeno endek rehet nêyo. Bisilmone, gereka bizono baweri ardiş, zonayiş û ‘emel kerdiş bestê yobinonî. Bisilmone, gereka pa înî hîrî çiyon xu xapnayişê şeyton, nefis û heskerdişê dunya ra bipawo. Ino pawıtiş pê înî çiyon beno:

Çi wext bênate di Bisilmonon di yo mesela viraziya, yo zuarî vecîya, yo tengî kot verê însonî, yo qala tal vaciya, yo menfeet kot wuerte gereka Bisilmone birayê xu nefsê xu rî tercih bikero, herinda hembertî îhlas runo, şayîya axiret bigero verniya heskerdişê dunyayî. 

Ustad Bedîuzzaman, qey inay vono:

“Çîyê kî zey şeref, meqam, eleqa ci muetiş, hetta menfeeto maddi weşê nefis şinî birayonê xu înî çiyon di tercîhê nefsê xu bikerên!”

Zixmî û zafer pê yoyitî û piyatî yenî. Ina zixmî û ino zafer a biratî kî bawerîya Homê, rayberîya Muhemmadî ra yena pê a biratî çirrê nêxeripyena, tima zerrweşî ser dewom kena.

Homayê ma, yo ayet di hina vono: “Bîşek, ina ummeta şima teyna yo ummet a. Û ez Rabbê şima wo û hinî mi rî îbadet bikerên!” (Sureya Enbiya: 92)

Ruecêk çend sehabeyî mescid di bênatê xu di diwon kenî. A hel, sehabon ra Selmano Faris yeno mescid. Sad bîn Ebî Weqas zî mescidi bi. Bênatê Sad û Selmani di yo mesele esti bî. Sad, senî vîneno Selman ber ra ome zerre, qal bedilneno û sehabon binon ra perseno:

-  Şima komci keye ra yî, neseb ra yî, kalikê şima kom o? Enon ra her yo merdim, pê ziwono wesifnaye nesebê, keyeyê xu medh keno. Dima, Sad wazeno Selman bido şerme, zuar bido eyi. Ino rid ra Selman ra perseno:

-  Selman, tı komcî keye ra yî, ti lacê kom ê, nesebê şima raseno ça? Selman, hina yo cewap dono, ina cewap heq ser cayê xu gena:

-  Ez lacê Îslomî Selman o! Ez dalaleti bîyo, Homê pê Muhemmedî ez ardo hidayet. Ez feqiri bîyo Homê pê Muhemmed Mıstefa ez kerdo dewlemend. Ez kueli bîyo, Homê pê Muhemmed Mıstefa biyo azad.

Qal, qala Selman a. Raştî ra biratîya Îslom, merdimatî neseb û qewm ra berzyer a. Nesep ser merdimatî yo daireyo teng di bestiyena şit û gunî; labelê biratîya dînî yo daireyo hîra di bestiyena bawerî, meqsed,  holî û ‘edelat. Guerê rîwayetonî Hz. ‘Elî, vono:

“Şerefê însonî pê mal û nesep nîyo, pê ‘ilm û edeb o.”

Însonî qasê viraştişî zêpî yê. Kom, komci qewm ra beno, kom cisnê yi çi beno, kom rengê yi senî beno destê însonon di nê yo; ınay ra înson nêeşkeno nesep, gun, qewm, meqom, dewlemendî ser xu berz bivîno. Berzî teyna pê holî, ‘emelo rind, teqwa bena; çimkî însonî rayira ‘ewdî di teyna pê teqwa aver şinî.

Îbrahîm Çabakçurî

Di debarê nivîskar de

Têhev

5

Gotar

Îbrahîm Çabakçurî

Ê Berê Myanmar Ra Mektub Esto
Ê Li Pey

Şîroveyên ku tên nivîsandin ne nerîn û fikrên me ne û bi tu awayî me temsîl nakin. Berpirsiyarê şîroveyan kesên ku şîroveyê dike ye.