ŞÎRETÊN BIRÛMET: EXLAQ

Article

 

Herdem başiyê bikin. Ji xirabî û neqenciyê xwe biparêzin.

Dilê xwe hînî muraqebê bikin, gelek tefekkur bikin û bi ‘ibret li hemî tiştan binêrin.

Exlaq qaba dîn e, Qapağa ser beroşê ye. Exlaqê xweş nîşanê mislumantiyê ye.

Bera exlaqê we nerm be. Bi exlaqê nerm bi însanan re muamele bikin. Lewra exlaqê xweş dişibihe wê tava li cemedê dixe. Tav çawa cemedê dihelîne, exlaqê xweş jî herwiha gunehan dimehîne.

Exlaqê neqenc xizanî ye. Bêyomîtî ye. Însanê herî neqenc ewanê ku exlaqê wan xirab û bêhna wan teng e.

Çawa sirke hungivê xira dike, exlaqê xirab jî emelê salih betal dike.

Herî qencê we, yên ku exlaqê wî qenc e. Roja qiyametê ji exlaqê qenc girantir tu tiştek nakeve fera mêzînê.

Goristanan ziyaret bikin da ku axret were bîra we. Miriyan bişon, lewra di şuştina miriyan de şîretnî girîng hene. Nimêja li ser meyitê bikin da mirin we mehzûn bike. Lewra mirovên mehzûn roja qiyametê di bin siya ‘erşê xweda de dê bigihîje hemî şiklê xêran.

Ava zemzemê vexun. Vexwarina ava zemzemê ji bona nexweşan şîfa û ji bona birçiyan jî qut e. Hûn bi çi niyetê zemzemê vexun, hunê wêna bi dest bixin.

Qisûr û kêmasiyên camêr û comerdan ‘efû bikin. Lewra çi dema lingê mirovên comerd dişemite, Xweda bi destê wî digre û wî derdixe firehiyê.

Ji feraseta mu’minan xwe biparêzin, çimkî mirovê mu’min bi nûra Xwedê li bûyeran mêze dikin û bi muwafaqiyeta Xwedê diaxivin.

Simbêlê xwe kin bikin, riya xwe dirêj bikin. Neşibihin yehûdiyan.

Peyvên çewt nekin! Ne çelixan bin. Heger şiteğalî zîv be, sikût zêr e.  Derenca îbadetê ya yekem sikût e. Roja mehşerê însan esîrê zimanê xwe ye. Ji ber vê, heger hûn axivîn rast biaxivin. Di axaftina xwe de tu caran derewan nekin. Qet jibîr nekin Resûlê Xwedê dibêje: Dibe ku di însên de hemî xerabî, neqencî peyda bibe; Bes di mirovên mu’min de derew û xiyanet peyda nabe. Çimkî serkaniya temamê xerabî û neqenciyan derew û xiyanet e.

Sirf ji bo Xweda ji we razî be, ‘emel bikin. Çimkî Xweda hew ‘emelê ji bona wî tê kirin qebûl dike.

Miriyên xwe li goristana salihan de veşêrin. Lewra çawa însanê sax ji cîranê xirab aciz e, herwiha mirî jî ji cîrantiya neqenca aciz in.

Ji Xwedê bitirsin û bi heqqî jê re ‘îbadetê bikin. Di halê tengî û firehiyê de hemdê wî bikin.

Dema du mirovan bi hev re te ‘eziband, îcabetî da’weta yê deriyê wî herî nêzîk bike.

Dema bi yekî re te muhibbantî danî bi wî re niqaşê neke. Xirabiyê bi hev nekin. Pirsa muhibbê xwe ji însanan nekin. Lewra dibe ku hûn li neyarekî muhibbê xwe rast bên û tiştê di nefsa muhibbê we de tunebe ji we re bibêje. Piştre navbêna we xira bike.

Tiştê ku şuphê dide te terk bike! Bala xwe bide tiştê bêşuph e. Bêguman rastî di tiştê ku dilê te lê rûdine de ye. Û bizan ku tiştê dilê te lê rûnenê xelet e.

Mirovên qenc mîna zêr û almas in. Qîmeta wan hemî kes dizane. Heger hûn dixwazin derenca mirovekî li ba Xwedê de nas bikin li wesf û pesnê wî yên nava gel mêze bikin.

Mirinê temennî nekin. Lewra însanê herî bixêr ewê ku ‘umrê wî dirêj û ‘emelê wî salih e. Û însanên herî xirab jî ewê ku ‘umrê wî dirêj û ‘emelê wî xirab e.

Herdem bi heya û edeb bin! Lewra heya û îman bi hev ve girêdayî ne. Ku ji wan yek cesedê terk bike ya din jî dide pê û diçe.

Heya xeml e, teqwa ummet e, wesayita herî bixêr sebr e. Di dema musîbetan de mirov hêviya xilasiyê ji Xwedê bike îbadet e.

Heya deh qism in, neh par a pîreka ye û yek jî a zilama ye.  

Di dirêjiya jiyana xwe de bo bikaranîna xêran bixebitin. Û berê xwe bidin bayê rehmetê yê Xwedê. Çimkî bayên rehmetê yên Xwedê hene. Ê ku dixwaze bi ser wî de biqubile, ‘efwa qusûr û şaşiyên xwe ji Xweda bixwaze. Û jê hêviyê bixwazin da ku we ji tirsê emîn bike.

Tiştekî ji însanan nexwazin, dema ku we xwest jî ‘izzeta nefsa xwe muhafaza bikin. Çimkî her kar û umûr weke teqdîr dibe tê meydanê.

Însanan ji hevalên wan nas bikin. Heger hûn bixwazin mirovekî nas bikin, li hevalên wî binêrin.

Li riha xwe bipirsin û wê bi‘elimin. Heger hûn riha xwe nas bikin, hûnê mafê mirovantiyê pêk bînin. Çimkî dûr nêzîk heger hûn têkiliya xwe ji merivan qut bikin, wê têkiliya merivantiyê rabe.

Îkrama qebûl bikin. Îkrama herî girîng bêhna xweş e. Ku yekî bêhna xweş îkramî we kir, qebûl bikin.

Qur’ana pîroz bixwînin. Hûn karibin rojê cuzekê, heger giran be rojê hizbekê ji Qur’ana pîroz bixwînin. Dema we Qur’an xwend bigrîn, heger giriya we neyê wê wextê bo giriyê we nayê li halê xwe bigrîn. Çimkî du ça’v di agirê cehennemê de naşewitin. Ça’vê ji tirsa Xwedê hêsiran dibarîne û yê bona Xwedê li hidûdan nobet digre.

Bi Qur’ana pîroz re sunnetê jî bixwînin. Çimkî Sunnet vebûna Qur’anê ye. Heger hûn bixwazin bi Xwedê re biaxivin Qur’anê bixwînin, heger hun bixwazin bi pêxember re biaxivin û li cem suhbeta Resûl rûnin, wê demê sunnetê bixwînin.

Di tu karê xwe de Qur’an û sunnetê bo menfî‘etên dinê nekine navber.

Destê alîkariyê bidne hev. Xwe bixwe ji hevra bibne pîbar û alîkar. Alîkariya rojekê bi mirovên mu’min re xêrtir e ji îbadeta heyvek mizgefta.

Heta hûn karibin ji kirina gunehan birevin daku hûn ji mirinê netirsin. Ji deynan xwe dûr bigrin daku li dinyê hûn azad û serbilind bin.

Hêviya qenciyê ji başên ummetê bikin, di bin hîmaya wan de bijîn. Doza başiyê ji zalim û dilhişkan nekin. Çimkî la’neta Xwedê bi serwan de dibare.

Qenciyê bi dê û bavê xwe bikin û ji wan re baş bin. Qet jibîr nekin, hûn çi ji dê û bavê xwe re bikin, hûnê wê ji ewladê xwe bibînin. Lewra qenciya bi dê û bavan hem xêr e, hem wesfa ewladiyê ye û hem jî ‘umir dirêj dike.

Weke Qur’an a pîroz li me şîret kiriye, ji dê û bavê xwe re nebêjin “Of”

Xwarina xwe bidne mirovên muteqqî û qenciyê bi mirovên mu’min bikin.

Selamê lihev bikin û destê xwe bidne hev daku ji dilê we kîn û hesudî derê.

Mutewazî bin, bera rabûn û runiştina we bi feqîr û xizanan re be daku hûn ji kibrê azad bibin û bibne layiqî rehma Xwedê.

Xelatan bidne hev. Lewra dana xelatan hezkirinê zêde dike û kînê ji dilan derdixe.

Derewa nekin lewra derew riziq teng dike.

Bi ‘îffet û xwedî namûs bin daku jinê we jî bi ‘iffet û namûs bin.

Di cennetê de gelek dara biçînin. Lewra bikaranîna her ‘emelekî bixêr çandinîyeke cennetê ye. Bera fêkiyên bexçê we şiklo şiklo bin. Heta hûn dikarin di xêran de bi hevra pêşbaziyê bikin.

Qiymetê bidne zarokên xwe û di nabêna wan de bi ‘edalet hikum bikin. Terbiya wan ya dînî bêkêmanî damin bikin.

Herdem rastiyê bibêjin û hurmetê bidne şahidên rast. Çimkî Xweda bi sebep wan heqîqetan derdixe holê û zulmê radike.

Hevaltiya feqîr, bêkes, yetîm û sêwîyan bikin. Çimkî qet jibîr nekin hevalên vana, Xweda û Resulê wî ye. Ma hûn naxwazin ku hûn jî bibne hevalên Xweda û resulê wî.

Niyeta kesê mu’min ji ‘emelê wî bixêrtire û kesê munafiq ‘emelê wî ji nîyeta wî qenctire. Herkes li gorî nêta xwe ‘emel dike. Kesê mu’min dema ‘emelekî dike di dilê wî de nûrek hişyar dibe.

Di hemî mijaran de camêr û comerd bin. Çimkî mirovên camêr nêzî Xweda, nêzî însanan û nêzî cennetê ne. Ne çukûs û ça’vteng bin. Lewra însanên çukûs ji Xwedê dur, ji însanan dur û ji cennetê dur in. Hê bêtir nêzî cehennemê ne. Comerdê cahil li ba Xwedê ji sofiyê çukûs şêrîntire.

Xisusiyetên qenc, meşa bisebir û di her warî de wasatbûn, ji 24 qismên nibûwetê qismek in.

Sûretê Beqera konê Qur’anê ye. Sûretê Beqera ezber bikin. Bêguman jiberkirina sûretê Beqera bereket û jibîrkirina wê hesret û mixabin e. Encax mirovên keslan, nikare vî suretî jiber bike.

Di debarê nivîskar de

Têhev

4

Gotar

M. Mehmûd Tibyatî

Ê Berê ‘Elametên Tirsa Ji Xweda
Ê Li Pey

Şîroveyên ku tên nivîsandin ne nerîn û fikrên me ne û bi tu awayî me temsîl nakin. Berpirsiyarê şîroveyan kesên ku şîroveyê dike ye.