هەڤپەيڤينا جڤاكا كوردان بسەيدايێ بَدِيعُ الزَّماَنْڕَه

Article

 

بسم الله الرحمن الرحيم

س: - ﴿هنك ئەحكامێن شەريعەتێ مەثەلا عەلاقا وان بوەظيفەيێن واليڕە هەنە﴾ ئيژا كو والي غەيري مسلمبە وێ چەوابە؟

ج: - ﴿ژنها ئو پێڤە ئێ كو خەليفەتيێ بالظرورە تەمثيل دكە مەشيخەتا ئيسلاميە يە (ئو ڕێكخستنا ديانەتێ يە) مەشيخەتا ئيسلاميە ژي هەم قەدربلندە، هەم پيرۆزە، هەم ژسەلطەنەتێ جودايە، هەم ژي قۆنترۆلكەرە لسەر دەولەتێ﴾ ياني شێخول ئيسلامتي (ئو ديانەت، -نە ديانەتا دەورا جمهوريەتێ-) مەكانيزمايا قۆنترۆلێ يە، ناهێلە كەس ژ شەريعەتێ دەركەڤە، وي كەسا والي بە ژي دبن قۆنترۆلێدەيە.

﴿ئيرۆ ئێ كو حاكمە نە شەخصە، فكرا گشتيە﴾ ئا ئيسلاميە ﴿ژبەر ڤێ، لازمە ئەمينێ فەتوايێ ژي ژڤي جنسي بە﴾ ياني چەوا كو حاكم نە فەردە جەماعتە، ئێ كو فەتوايێ بدە گەرەك ئەوژي شەخصێ مەعنەويبە ﴿ها دە ئيژا ئەمينێ فەتوايێ ژبۆ ڤي حاكمي، ياني ئێ كو جيێ فەتوايێ يە، سازكرنا مەجلسەك علميە، ئەڤ مەجلس ژ چل پێنجي كەس عولەمائێ موحەققێ چار مەزهەبان وێ وەرە وجودێ، ئو ئەڤ مەجلسا كو شەخصێ مەعنەويە وێ ژ شەخصێن مەعنەويێن دن ڕە ئەمينداريا فەتوايێ وێ بكە﴾ ڤێ مەجلسا عولما وێ لگۆرا عەقلێ خوە حوكوم نەدە، وێ لگۆرا شەريعەتێ فەتوا بدە، سازيێن دەولەتێي دن ژي وێ پێ عەمەل بكن.

﴿گەر حاكمو مفتي نە ژ جنسكي بن﴾ ياني يەك فەرد بە ئێ دن ژي شەخصێ مەعنەوي بە ﴿وێ ژ زمانێ هەڤ فێم نەكن. ئو چمكي فەردەكي تەنێ نكارە شەخصێ مەعنەوي بخاپينە ئو نكارە دفكرێ وي دە وي ڕۆني ژي بكە﴾ پشتي كو هەيئەتەك بڤي شەكلي دمەقامێ قونترۆلێ دەيە غەيري مسلم ببن ولي ژي ببن قايمەقام ژي نكارن زرارێ بدن كەسي

س: - ﴿ژبەرێ ڤە ئەم دبهيزن، تێ گۆتن كو هنك ژۆنتورك ماسۆنن، زرارێ ددن دين﴾

ج: - ﴿ئيستيبداد، ياني زۆردەستي ژبۆ كو خوە لپيا بدە سەكناندن دعەلەيهيا طەرەفدارێ حوڕيەتێ دە ڤان گۆتنا بەلادكە. (چەوا كو مەثەلا؛ ئەڤ بيستو پێنج سالە كەسێ كو زۆردەستيێ دكن ددەما ئيقتيدارا پارتيا بتەنێ دە (ج هـ پ)، ژكەسێن ديندارڕە دبێژن "مورتەجع" ئو دينداران بئيرتيجاعێ ئيتهام دكن، بقووەتا دەولەتێ ظولمێ دكن ئو ماهيەتا خوە يا حەقيقي ياني ئيرتيدادا خوە ڤەدشێرن، ژبۆ كو مورتەدديا خوە ڤەشێرن ژ مسلمانانڕە دبێژن "مورتەجع". ئەم ژي دبێژن: "هون ژمەڕە دبێژن مورتەجع، ئەم ژي ژوەڕە دبێژن مورتەد")﴾ يان نا، ئەو تەڤ نەماسۆنن، طەرەفدارێ زۆودەستيێ ياني ئێ ئيستيبدادێ ژقەستي ڤان گۆتنان بەلادكن.

﴿لائوباليتيا هنك ژونتركان دديندە ژي قووەتێ ددە ڤێ وەهمێ. بەس هون ئەمينبن مەقصەدا وان (ئێ نە ماسۆن) نە زرارداينا دينە. بەلكي مەقصەدا وان تەئمينكرنا سەلامەتە يە، بەس هنك ژوان لهەمبەر تەعەصصوبا سارن كو نە لايقي دينە دجاهلاندە دبينن بشەكلەكي دژوار موداخەلە دكن﴾

﴿دێمەك ئێ كو ژ حوڕيەتو مەشروطيەتێڕە خزمەت كرنە يان ژي ئێ كو ڤێ حەرەكەتێ مەشروع دبينە هون ژ تەڤانڕە دبێژن ژۆنترك. دە ئيژا قسمك ژوان فەدائيێ ئيسلامێنە﴾ دبەر ديندە جانێ خوە ددن لێ هون ڤانا نا عجبينن ﴿هنك ژوان ژي فەدائينە ژبۆ سەلامەتيا ئوممەتێ﴾ ئەو بخوە نە ئەهلێ تەقوايێنە لێ غايا وان خلاصكرنا مللەتێ مسلمانە ﴿دناڤ واندە ئێ كو مەركەزا حەياتێ يە ئو ناڤۆكا وانە ئو كو پڕێ وان نە ماسۆنن ئيتتيحاد و تەرەققيە، ئو بقاسي ڤان عەشيرێن وە عولمائو مەشايخ دناڤ ژۆنتركاندە هەنە. دناڤ واندە هنك بێ ئەدەب ئو هنك ماسۆنێن گەلەك سەفيه ژي هەنە. لاكن ئەڤ ژي ژصەدي دەهن، ژصەدي نۆط ئێ وەك وە كەسێن ئەهلێ عەقيدێ ئو مسلمانن، حوكوم ژي  ژخوە ئێ پڕايە﴾ مادەم حوكوم ددەستێ پڕاندەيە هون ژي تەڤا بهەڤڕە سوجدار نەبينن. بەس صەد مخابن ئەو ژصەدي دەهێن خەراب ژ صافيتي ئو هامي تامتيا مە ئيستيفادەكرن ئو لسەر نۆطي غالب دەركەتن، طائيفا خەرابا لسەرێ ئوممەتێ بو بەلا.

﴿دبێژن: "خەملا چاڤێ ڕازيبونێ نێڕينا خوەشكو بلوطفو شەفقەتە، نورا دلان ژي نەرمي و مەرحەمەتە. دحەديثا قودسيدە دبێژە؛ عەبدێ من بچ هاوايي من ناس بكە ئەزێ بوي هاوايي پێڕە معامەلە بكم. كەسێ كو ژڤێ حەديثێ ڕۆنايا خوە بستينە وێ وەرە سەوقكرن ببال موەففقيەتێ ڤە ئو بەر بحەقيقەتو دلشاديێ ڤە وێ بلند ببە"﴾

﴿حوسنو ظەن بكن، سوئێ ظەن زرارێ هەم ددە وە هەم ژي ددە وان﴾

س: - ﴿سوئێ ظەننا مە چما وێ زرارێ بدە وان؟﴾

ج: - ﴿چمكي هنك ژوان هەروەكي وە بێ كو تەحقيق بكن، بتەقليدێ خوە بئيسلامێ ڤە گرتنە، ظاهرێ وێ تەنێ دزانن. تەقليد ژي بشەك و شوبها دچڕە، ژهەڤ دكەڤە. ئەو چاغ دەما كو وە ژيەكيڕە گۆت "بێدين" نە خاسم ژي كو ڤي كەسا دديندە بسەرڕەبە يان ژي هشێ وي بمەسەلێ فەلسەفي بەلاوەلابە، ئيحتيمال هەيە كو ڤي كەسا دخوەدە تێكەڤە تەرەددودێ، دبە كو وەسوەسە ژێڕە چێببن ئو بێژە؛ مادەم ريا كو ئەز پێدە دچم نە ئيسلامە دە هەما چ دبە برا ببە، ئو عينادێ بكە ئو دەست بحەياتەكە زددێ ئيسلامێ بكە

﴿دە ئيژا ئەي گەلي بێ ئينصافان، هون دبينن كو چوا هون دبن سەبەبێ ضەلالەتا هنك كەسێن بێچارە. كو مەرەڤ ژيەكي خەرابڕە دبێژە: "تو باشي تو باشي" ئەو كەسێ خەراب باش دبە ئو كو مەرەڤ ژيەكي باشڕە دبێژە: "تو خەرابي تو خەرابي" ئەو كەس دبە خەراب. ئەڤيا گەلەك جارا واقع بويە.﴾

س: - ﴿چما؟﴾

ج: - ﴿ئەم فەرز بكن دبن هنك ئينساناندە خەرابي هەبن ژي گەرەك مەرەڤ هجومي سەر وان خەرابيان نەكە. چمكي گەلەك خەرابي هەنە چقاسا دبن پەردا باشيێ دە بمينن ئو چقاسا ئەو پەردە نە چڕە ئو چقاسا مەرەڤ هاي ژێ نەمينە ئەو خەرابي مەحدود دمينە، زێدە نابە، حەپسكري دمينە ئو دەرنايێ دەرڤە، ئو خوديێ وێ خەرابيێ دبن پەردا مەحجوبيەتو حەيائێدە لئيصلاحكرنا خوە دخەبتە. لاكن چ دەما كو پەردە چڕيا حەيا تێ ئاڤێتن، كو مەرەڤ هجومي سەر خەرابيێ دكە خەرابي پڕ پيس بەلادبە﴾

خەرابي كو ڤەشارتيبن وهايە، لازمە بحيكمەت ئو لگۆرا عەقلێ ئينسانان مەرەڤ بوانڕە معامەلە بكە. مسلمان نە مەسؤلن ژ خەرابيێن ڤەشارتي. كەسێ كو خەرابيا وي ڤەشاريبە مەرەڤ ژي گەرەك بدزي خەرابيا وي ژێڕە بێژە. ئەو چاغ ئيصلاحبونا وي كەسي بێتر تێ هێڤيكرن. فەقەط كو خەرابي عەلەني بە گەرەك عەلەنەن بوێ خەرابيڕە وەرە مجادلەكرن، ئەهلێ حەقو عەدالەتێ كو عەلەنەن بخەرابيا عەلەنيڕە مجادەلە نەكن وێ خەلك بێژە قەي ڤيا نە خەرابيە. لۆما كو حەديثا صەحيح دبێژە: "كەسەكي ژوە كو خەرابيەكي ديت برا بدەستێ خوە وێ بگوهەڕينە ..." حەديث درێژە.

﴿﴾

﴿﴾

﴿﴾

﴿﴾

﴿﴾

﴿﴾

﴿﴾

﴿﴾

 

 

Di debarê nivîskar de

Têhev

26

Gotar

M. ‘Ebdussamed ‘Hilmî

  • HEVPEYVÎNA CIVAKA KURDAN BI SEYDAYÊ BEDÎUZZEMAN RE
  • بهەركەسيڕە مەيلا دينێ ئيسلامێ پەيدا بويە
  • NÛRA DILAN JÎ NERMÎYÛ MERHEMET E
  • هەڤپەيڤينا جڤاكا كوردان بسەيدايێ بَدِيعُ الزَّماَنْڕَه
  • Î’layê Kelîmetullah Bi Pêşveçûnê Ve Girêdayı Ye
  • ئيعلايێ كەليمەت الله بپێشڤەچونێڤە گرێداييە
  • ئەم هاي ژخوە نەمان ئو مە ڕيعايەتا تەدبيران نەكر
  • Di Dinya Me Ya Îro De Înqîlabek Dunyewî û ‘Ecêb Heye
  • ددونيا مە يا ئيرۆ دە ئينقيلابەك دونيەوي ئو عەجێب هەيە
  • Wekhevbûnî Ne Di Fedl û Şerefê de...
  • وەكهەڤبوني نە دفەضلو شەرەفێدەيە، دحقوقدەيە
  • Hurriyeta Me Wê Bibe Fecra Sadıq Ji Bo ‘Alema Îslamê
  • حوڕيەتا مە وێ ببە فەجرا صادق ژبۆ عمومێ عالەما ئيسلامێ
  • Hurriyeta Ğeyrîmusliman Şu’bek Ji Hurriyeta Me Ye
  • حوڕيەتا غەيري مسلمان شوعبەك ژ حوڕيەتا مەيە
  • HURRIYET; XUSÛSIYETA ÎMANÊ YE
  • حوڕيەت؛ خصوصيەتا ئيمانێيە
  • Hurriyeta Li Hember Însan...
  • ڕەچەتا كوردان
  • Rafiziyê Huriyetê Kolê Nefsê Ne
  • ڕافزيێ هەرتشتي هەنە ئێ حوڕيەتێ ژي كۆلێ نەفسێنە
  • Yan Xîlafeta Şer’î Yan Jî Îzmîhlala ‘Umûmî
  • يان خيلافەتا شەرعي يان ژي ئيزميحلالا عمومي
  • Em Li Şerî’etê Xwedî Derkevin...
  • ڕەچەتا كوردان
  • Hevpeyvîna civaka Kurda Bi Seydayê Bedî’uzzeman re
  • Ê Berê Î’layê Kelîmetullah Bi Pêşveçûnê Ve Girêdayı Ye
    Ê Li Pey NÛRA DILAN JÎ NERMÎYÛ MERHEMET E

    Şîroveyên ku tên nivîsandin ne nerîn û fikrên me ne û bi tu awayî me temsîl nakin. Berpirsiyarê şîroveyan kesên ku şîroveyê dike ye.