Piştî ‘Îdama Şêx Se‘îd Qetlîa’mên Li Herêma Me – Gundê Xerîb 2

Article

“ŞÊX XENIQANDIN Û DI ŞÛNA WAN DE FABRÎKA ARAQÊ ÇÊKIRIN”

Min Şêx di vî halê hêsîr da dît ku tasek ava vexwarinê jê re pir dîtin û pê nedan vexwarinê, pir li zora min çû. Bi sala min ew zulum jibîr nekir. Ez îdî bi ser salê xu da çûbûm. Carekî ku ez çûm Dîyarbekîr bi mira kirîvekî min bi navê Şukrî hebû, kurê Hecî Sefer. Ji mi ra got “Were ez te bivim cîhê ku Şêx û hevalên wî lê daleqandine” Ez û kirîvê xu em bi hevra çûn derê çîyê ku jê ra bi zimanê Tirkî divêjin “Dağkapı” Cîhê ku lê hatibûn daleqandinê em li wê derê gerîyan. Li ser wî cîhî fabrîka araqê çê kiribûn. Ew jî heqareteke din bû li wan û însanên li pey wan, dikirin. Nav wê fabrîqê em gerîyan. Ez pir mehzûn bûm. Ew halê esareta wî û ku tasek avê jê ra pir dîtin hat bîra min. Cîyê ku lê daleqandibûn, min di zîhna xu da tahayyûl dikir. Cesedê min li wûr bû, belê rûhê min çûbû wê wextê. Kirîvê min min pir mehzûn dît û nêzî min hat, wûha got “Kirîv ez dinhêrim ku ti gelek mehzûn bûyî. Belê ez mizgînî didim te ku zazayên me cesedê Şêx jivir derxistin û birin, ema birin ku ez nizanim” Dilê min gelek mehzûn bû, ji ber zulma ku li Şêx kirin. Ji ber vî qasî ez bi pey hedîsa cesedê wan ku ji wir birine neketim. Piştî ew heqaret li ‘alimê me hatin kirin, birina cesedê wan ji wir ewçax pir bala min nekişand. Paşê jî ez pey heqîqeta wê meselê neketim.    

Piştî Şêx û hevalê wî girtin û wan li derê çîyê daleqandin, hê teze derê zûlmê li herêma me vekirin. Leşkerê Cumhurîyetê zarok û pîrek kuştin, gunda tevde şewitandin. Ew zûlma xu li gundê me jî kirin. Ez şahidê wan bûyera me. Rojkî leşker bi ser gundê me da jî hatin. Gundî li vî alî li wî alî dest bi bazdanê kirin. Dixwestin xu ji ber leşkera veşêrin. Lê belê gundê me di deştê de bû. Cîyekî ku meriv xu tê de veşêre tunebû. Ew çax darekî meriv karibe xu bide ber sîya wî, di gund de tinebû. Nûha ez dertêm ber derî, ji dara tava rojê li min naxe.

Şêx Se’îd ‘îdam kirin. Însanê bi de’wa wî re sadiq bûn, silahê xu dananîn. Derketin çîyê û mûcadela xu dewam kirin. Sîlahê wan însana li mala me hebûn. Bavê min wan sîlah û melzema ji malê derdixist û dibir di vî tepeyê da davêt xwarê. Bavê min ji me ra got “hûn herin, carek tenê melzemê man ezê wan jî bavêjim û werim bighîjim we” Em jî bi tevî gundîya ve ber bi qerexê çemê Mûrado va revîyan. Em çûn hember gundê Valêr (Çaytepe) me xu veşart. Bavê min nehat. Leşker bavê min û çend gundîyê me diqefêlin. Wan bi alî Çebeqçûr da dibin. Li kenarê rê wan dikin sirayê û li hember wan leşkerê bi sîleh pêçîka wan li ser tetîkê didin sekinandin. Çavê leşkera li ser qûmandanê wane, çi wext emir bide wan wê hêsîra teva qetil bikin. Ji qarargeha leşkera sûwarîkî bi rewan bal wan da tê. Qûmandan wûha dibêje “sebir bikin, way sûwarîkî bilez tê, belkî xeberekî bixêr ji van merivan ra bîne” Leşker emrê rakirina kuştina însana tîne ji qûmandan ra. Qûmandan ji wan re wûha dibêje, “xelasbûna we ji mirinê lûtfekî min nîne. Minê we bida kuştinê, lê belê şansê we, ya dû‘a kîja dîya we li pey we hebû yan jî dîya we di rojekî bi xêr de we anîye dunyayê.” Bi vî hawayî bavê min û kesê pê re ji mirinê xelas dibin. Wî û hevalê wî dibin Çebeqçûr û paşê wan berdidin.

Çend roja em bi tevî gundîyê xu li qerexê çemê Mûrado me xu veşart. Paşê em hatin malê xu. Lê belê leşkera tiştek di malê me da nehiştibûn. Avahîyê me neşevûtandibûn, lakîn tiştê xwarinê, zexîre çi di malê me da hebin teva derxistibûn derva û rêtibûn nav xwelîyê. Rûn, savar, nîsk çi hebin tevî berî nav hev dabûn. Kiribûn halekî wûsa ku însan jê îstîfade nekin, ji birçîna bimrin.      

Heta emrê kuştina însana radikin, di herêma me da bi tenê bi deh hezara însan dikujin. Bi seda gund dişewitînin. Piştî emrê rakirina kuştina însanên bêrî û zarok û pîrek dîsa xelkê herêma me li hêvîya însafa leşkera ya ku tineye hiştin. Bi sala leşker di herêma me de zulum kirin. Çi çax bixwestana cardin însanê bêguneh dikuştin û ti kesî hesab ji wan nedipirsî.

Di debarê nivîskar de

Têhev

10

Gotar

Ê Berê Piştî ‘Îdama Şêx Se‘îd Qetlîa’mên Li Herêma Me – Gundê Xerîb
Ê Li Pey Piştî ‘Îdama Şêx Se‘îd Qetlîa’mên Li Herêma Me – Gundê Xerîb 3

Şîroveyên ku tên nivîsandin ne nerîn û fikrên me ne û bi tu awayî me temsîl nakin. Berpirsiyarê şîroveyan kesên ku şîroveyê dike ye.