SUREYA KÂFİRÛN

Article

 


بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّح۪يمِ

قُلْ يَٓا اَيُّهَا الْـكَافِرُونَۙ ﴿١﴾ لَٓا اَعْبُدُ مَا تَعْبُدُونَۙ ﴿٢﴾ وَلَٓا اَنْتُمْ عَابِدُونَ مَٓا اَعْبُدُۚ ﴿٣﴾ وَلَٓا اَنَا۬ عَابِدٌ مَا عَبَدْتُمْۙ ﴿٤﴾ وَلَٓا اَنْتُمْ عَابِدُونَ مَٓا اَعْبُدُۜ ﴿٥﴾ لَـكُمْ د۪ينُكُمْ وَلِيَ د۪ينِ ﴿

 

Pê nomeyê Homayo Rehman û Rehimi (ma dest pê wendişi keni).

1.      Ey Qasıdê mı vac: Gelê kafıran!

2.      Çiyêko şıma hê cı ri ‘ibadet keni ez cı ri ‘ibadet nêkeno!

3.      U O ki ez ha Ey ri ‘ibadet keno, şıma zi Ey ri ‘ibadet nêkeni!

4.      Ez zi me’budani şıma ri ‘ewdi nêkeno!

5.      Şıma zi me’budê mı ri ‘ewdi nêkeni!

6.      Dinê şıma, şımar i u dinê mı, mı ri!

Sureya Kâfirûn rêza Mushaf dı sureya 109’ın u qasê rêzê nazıl biyayişi sureya 18’ın a. Sureya Mâûn ra pê u sureya Fîl ra ver Mekke dı nazil biya. Katâde u Dahhâk zi voni, ‘Ina sure Medîne dı nâzil biya. Biye Kâfirûn, zobina çar nomeyi ına sure esti:

1.                      Mukaşkışa: Me’nayê ına kelime, weş kerdışê neweşiya gerr u vılan o; labelê ita dı ına me’na dı şığuliyawa: Çiyêko derdê şirk u nifaq ra dûr depışeno.  

2.                      Sureya ‘ibadet i.

3.                      Münâbeze: Me’nayê ına kelime, ca verdış u war verdış o. 

4.                      Sureya İxlasi: Ino rıd ra ına sure u sureya ‘Qul huwellâhu…’ pê nomeyê ‘İxlâseyn( Dı ixlasi)’ yeni zonayiş. 

Ina sure, Mekke dı wexto ki muşrikanê Qureyşi zaf zuar dênê Bısılmanan u verê de’wetê İslami birehm guretên nazil biya. Qey sebebê omeyişê ına sure çend riwayeti esti:

1- Lacê ‘Ebasi riwayet kerdo: “Ruecêk pilanê muşrikanê Mekke ra Velid lacê Muğîre, Âs lacê Vâil, Esved lacê ‘Ebdulmutalib u ‘Umeyye lacê Xelefi şıni verê Peyğemberi ma(s.a.s) u tera voni:

-  Ya Mehammed! Ma Homeyi tu ri ‘ewdi bıker u tı zi putani ma ri ‘ewdi bıker. Hına tı zi u ma zi her gureyê xu dı beni wuertaği. Ê çiyê ki tı ardi eg holi ma zi a holi dı tıdır beni wuertaği. U ma a holi ra bara xu geni! Eg baweriya ma ê çiyê ki tı ardi enon ra hol a, tı zi ma ri beni wuertağ u bara xu geni.

Ino vateyê muşrikan ser ına sure u ayeta cêrin nazil beni:

 ‘Vac ki! Ey cahili, şıma mı ra wazeni ki ez bi Homeyi zobina yoy ri ‘ewdi bikeri…’

Ina peşniyaziya muşrikan ser pê ına sure u ayeta corin Homeyi ey pê ‘cahilti u kafıri’ wesıfnayi. Cahilti zey yo dar a, kufır zi zey fekiyê a dar o. Wexto ki ına sure nazil bi u Peyğamberi ma Hz. Mehemmedi ına sure enan ri wend ê muşriki zaf hers beni u ey ra hiviya xu bırneni.[1]

2- Qasê yona riwayeti Mekkeyıji diyeni ari u seba men kerdışê wazifeyê de’wetê İslami ra şıni verê Peyğamberi ma(s.a.s) u zaf teklifan ani ey ver. Ê Mekkeyıji voni: ‘Ey Mehemmed! Eg derdê tu mal u mulk o tı çendêk wazeni ma ani pêser u doni ttu. Nê eg derdê tu zewac o tı komci cini wazeni mare bıkeri ma ay tu dı mare keni. Nê eg tı sermiyani wazeni ma tı xu ri bıker sermiyan. Nê, eg tı nêweş ê ya zi cıni mısalat biyi tu hetta ma dest ra yen ama qey weşiya tu xebıtiyeni.’ Peyğemberê ma ıni teklifan red keno u ıno minval ser eşkera vono ki ‘Şıma çı biyarên mı ver biyarên ez ına d’ewa ra fek vera nêdono!’ Riwayet biya ki ına hedise ra pê ına sure nazil biya.

3- Rına yona riwayet dı hına viyereno: Mekkeyıji yeni cayê Peyğemberi ma(s.a.s) u voni, ‘Ya Mehemmed! Serrêk tı ilahani ma ri ‘ewdi biker u serra bin zi ma Homeyi tu ri ‘ewdi keni.’ Ina sure ına peşniyazi ser nazil biya.[2]

4- Qasê riwayetê Ebû Sâlihi, Mekkeyıji, Rasûlullah -sallâllâhu ‘eleyhi ve sellem- ra hına voni: “Eg tı hewayê hurmet u te’zimi dı dest bısawi yo puti ma ra bişek ma zi tu ri baweri ani u ma tu tesdiq keni.”

Ino vateyê muşrikan ser Hz. Cebrâil ına sure peyğemberi ma ri ano. Muşriki zi hiviya xu Peyğemberi ma ra bırneni ki eg Wı dinê Homeyi ra fek verado. U ınay ser muşrıki dest pê işkence u zulım Peyğemberi ma u eshabê ey ri keni.

Beynatê ına sure u ê sureyê ki vercu nazil biyi yo tekili esta. Sureya Kewser dı behsê kafıranê Mekke esto. Ini kafıri Peyğemberi ma ri kindar i u ey ra hes nêkeni. Rına sureya Kewser dı Homa, ferman dono ki wa Bısılmoneyi ‘nımac bıkeri’ u ‘qırbon sare bıbırni!’.

Ina sure dı zi rına kafıranê Mekke ra behs esto. İta dı Homa, Peyğemberi ma ‘eleyhi selam ra vono ‘Gueş ê kafıron mekuwero!’ Rına ma ına sure ra museni ki wareyê baweri u ‘ibadet dı beynatê iman u kufır di yo ciyayiya pil u xuari esta; gereka hem peyğember u hem zi Bısılmoneyi eqideyê dini ser tawiz medên! Çı çeşit beno wa bıbo ‘ibadet u ‘ewdi tık u teyna qey Homê ya. Nê vızer, nê eyro u nê zi sıba biHomayi yo kesi ri ‘ibadet nêbeno u secde nêşıno!

Îman u kufır çıra nêni tica, têmiyan nêbeni. İman u İslam, xuser berz i, pak i u ‘ali yê. İman u İslam, zey şıti yê. Zobina yo ideoloji, baweri u sistem ser yo piyayi, têmiyani u têheti qebul nêkeni. Seni yo awa pak tewr tay yo pisi qebul nêkena u baweriya İslami zi pisiya kufır u şirki qet qebul nêkena. Eg hına bo, zelali, rındi u weşiyê dini xerıpiyena.

Rayıra raşt u hidayeti a ki Homey Peyğemberê xu ri şırawıta u ey zi ma ra vata a rayır a. Qet yo insanêk nêeşkeno dinê Homeyi bıwurino, ehkamê dini bıbedılno u bızêdno! Eg hına yo mıdaxele bıbo ıno beno xerıpnayişê dini. Dinêko pê mıdaxeleyê insanan bıbedıliyo o din hıni rayıra raşt u hidayeti ra zıvıriyeno u dûr kuweno.

Dinê İslami, pê Homayi berz o. Homayi ıno din her kemi ra dûr depışto u vateyê dinê İslami qey her çi, her mesele, her hedise u her gure esto.

Ina sure, beynatê Bısılmonon u kafıran dı yo beraatname ya. Çımki Bısılmoneyi pê fermandariya ına sureyi museni ki tekiliya baweriya İslami u kafıran, ilahonê enan u baweriya enan a zur dı çin o. İbn-i Kesîr, derheqê ına sure dı hına vono: “Ina sure, sureyê ‘emelonê muşrikan ra dur mendışi ya. Ina sure, ‘emelan dı emrê ixlasi kena!”.[3]

Yusuf ARİFOĞLU

 



[1] Fahreddinê Râzî, Tefsîro Kebîr, c. XXIII, r. 498.

[2] Elmalılı Hamdi Yazır, Hak Dini Kur’ân Dili, X, 9

[3] Zehra ERİŞ, Şebnem Dergisi, Ocak-2016, Sayı: 131

Di debarê nivîskar de

Têhev

15

Gotar

Ê Berê SUREYA KEWSER
Ê Li Pey

Şîroveyên ku tên nivîsandin ne nerîn û fikrên me ne û bi tu awayî me temsîl nakin. Berpirsiyarê şîroveyan kesên ku şîroveyê dike ye.