د ئيختيلافێن ناڤبێنا خوەدە ستوێ هەڤ شكاندن

Article

بسم الله الرحمن الرحيم

﴿ چەوا كو زلامەكي قووەتا ويا كو وي ژ زرارا مودافەعە دكە ئو قووەتا ويا كو مەنفەعەتان ببالڤە جەلب دكە تونەبە ئەو زلام ئيدى مري تێ حەسباندن، ساغە لێ مريە؛ ئو هەم چەوا كو ترێنەك قازانا وێ يا بوخارێ تەڤ قولك ملكي بوبە ئيدي پەريشانەو ژ حەرەكەت دكەڤە؛ ئو هەم چەوا كو تزبيەك دەما بەنكێ وێ بقەطە ژهەڤ بەلا دبە. عەينەن بوي شەكلي هەر مللەتەك شەخصێ مەعنەويە، سەرۆكێن كو حاووزێ قووەتو مالێ ڤي مللەتي ئو خەزينێن وي ڤالا دكن وي مللەتي گێژ و پەريشان و تونە دكن، فكرا دين دبڕن ئو وي پەرچە پەرچە دكن﴾
هەبونا قەوم بموحافەظەكرنا قيمەت و موقەددەسات و زەنگينيێن وينە. ئەڤانا ژي بسەروكو دەسەلاتا حوكومران تێن موحافەظەكرن. ئيژا كو ڤان سەرۆكێن حوكومران بخوە دز بن، يان خايين بن، يان بعەقيدەو بيرو باوەريا خوە نە ژ ڤي مللەتي بن، يان فرۆتيێن دوژمنێ قەومێ خوە بن ئەوێ حالێ مللەت چەوابە؟ كا هەما هون بفكرن!
﴿حَقِيقَتِي كَتْم نَمِيكُنَمْ بَرَاى دِلْ عَامِى چَنْد (ياني:) ژبۆ خاطرێ چەند كەسێن عامي ئەز خاطرێ حەقيقەتێ ناشكينم﴾
س: - ﴿ئەڤ مەسەلە ددەرەجا هەري پاشيدە تەفصيلێ حەق دكە. وێ كن و نەزەلال نەهێلە﴾ مەسەلێ كو دڤێ دەرەجێ دە زێدە زێدە موهيمن لازمە وەرن تەفصيلكرن, كا تو ژي ژمەڕە تەفصيل بكە.
ج: - ﴿زەمانێ بەرێ تەنێبونا وە ئو نەزانيا وە ژخوەڕە بكار ئانين, ريەكە پيسو پيلانان حازر كرن. هنك شێخێن نە ئەهلو سەختە بقوەتا حيلەيان, هنك بەگو ئاغايان ژي بقوەتا زۆردەستيێ وێ كانيێ وێ خەزينەيا مەعدەنان وي حاووزێ ئاڤا حەياتێ بچۆلێدە ئو بئەرضا بەژيدە بەردان﴾ تەنێبونو دورمايينا ژعلمێ سەبەبێ نەزانيێنە, كەسێ كو بجماعەةكي حەرەكت دكن ئو كەسێن خوەندا بێتر ژير دبن ئو هايدارن، زوبزو نايێن خاپاندن. جارنا شێخێن سەختە بحيلا ئينسانان دخاپينن، جارنا ژي دەولەتو بەگو ئاغا بزۆ را قوەتێ ئينسانان دخن بن ئەمرێ خوە، فعلێن غەيري مەشروع دكن، سەروەتا ئوممەتێ تەلەف دكن.
﴿دوێ ڕەوشێدە هنك كەسێن تڕال و كەسلان ئو چاڤ برچي پەيدا بون. ڤان كەسان جڤاندنا سەروەتا دنيەوي بخەلكێ دان نەفرەتكرن. حەتا فەقيرێن بێچارە وەقتا كو دەستێ خوە داڤێتن نێچيرەكە بچوك ڤانا دەست داڤێتن دامارا واني زەعيف ژبۆ كو ئەو فەقير دەڤ ژوێ نێچيرێ بەردە ئو ئەو ژ خوەڕە وێ بڕەڤينن﴾ كەسێن ڕێبەرتيا حەلكێ دكن ئيدارەڤانو ئاغاو بەگو شێخو مەلانە. وەقتا كو ڤاناژي ژ دنيايێ حەسكرن ئو ژبۆ دنيا خوە دەست بحيلەيان كرن دناڤ خەلكێ دەژي كەسێن چاڤبرچي و تڕالو كەسلان پەيدابون، بحيلان جڤاندنا مالێ دنيايێ بخەلكێ دان نەفرەتكرن، وەك پارسەكان مالێ خەلكێ بەر بخوەدە كاش كرن، فەقيرێن بەلەنگاز دەما دەستێ خوە داڤێتن نێچيرەكێ ڤانا بدامارا واني زەعيف دگرتن ژبۆ كو دەڤ ژوێ نێچيرێ بەردن ئو ئەو ژخوەڕە وێ بڕەڤينن
﴿بەلێ، هەر مللەة ژبۆنا مەنفيعەتێن خوە بمالێ خوە هنك فەداكاري ئو جامێريێ دكە. بەس جامێري ئو فەداكاريا كو مللەتێ مە كر ژڕێ هات دەرخستن﴾ هەر مللەت بفەداكاريا فەردێن خوە لپيا دمينە ئو پێشدە دچە. دناڤ مللەتێ موسلماندە ئەڤ فەداكاري بويە ژ عيبادەتان، وەك زەكات و صەدەقە و ئينفاق و نەزر و وەكي دن. بەس ڤان عيبادەتان بنەقەنجي هاتن ئەداكرن، حيلە دواندە هاتن كرن، فەقير مەحروم مان، مەصلەحەتێن عمومي هاتن ئيهمالكرن ئو كەسێن حيلەبازێن نە موستەحەق وان بەر بخوەدە كاشكرن
﴿جامێرتيا مللەتێن غەري موسلم ژوانڕە وەك حاوزە، چ جامێرتي ئو فەداكاريا كو دكن دكەڤە وي حاووزي. علمو مەعريفەت ژي وەك ئاڤێ وي حاووزێ مەعنەوي بقووەت دكە﴾ خەلك حاووزێ خوە خودي دكەو مەزن دكە، لێ ئێمە شێخێن سەختە حاووزێ مە قول قولي كرن، مەنفيعەتێن خوەيێ شەخسي خستن پێشيا مەنفيعەتێن عمومي
﴿ئو هەم ژي ددەورێن بەرێ دە هنك ئيدارەڤانان جەسارەتا مللەتێ ئا كو ناموسا وێ موحافەزە دكە د خەرابيێ دە بكار ئانين، دزەمينا ئيختيلافێ دە كو وەكە قومستانێ يە فتساندن، هەر يەك ژوانا بئاليكي وێ قووەتێ گرتن ئو لستيێ ئێ دن خستن و سەرێ هەڤ و ستيێ هەڤ شكاندن. حەتتا بپێنصەد قەهرمانێ كو كاربون ناموسا مللەت موحافەزە بكن ڤێ قووەتا مەزن دناڤ هەڤدە بكار ئانين، دزەمينا ئيختيلافاندە قەلعاندن، خوە كرن موستەحەقێ كو بدەستێ هنكي دن وەرن تەربيەكرن﴾
ئيدارەڤانو شێخێن سەختە نە مالێ مللەت بتەنێ جەسارەتا مللەتێ ژي دخەرابيێ دە بكارئانينە. جەسارەتا كو مللەت لهەمبەر دوژمن ددە نيشاندان ڤانا دئيختيلافێن ناڤبێنا خوەدە بكارئانين. ئيدارەڤانو بەگو ئاغايان هەر يەك ژوان بئاليكي وێ جەسارەتا مللەت گرتن ئو پێ لهەڤ خستن، د ئيختيلافێن ناڤبێنا خوەدە موسلمانان سەرێ هەڤو ستوێ هەڤ شكاندن. لەشكەرێ عوثماني ئو بەگێن عەشيران د بەربەريێن ناڤهەڤدە پێنصەد هەزار قەهرەمانێ كو ناموسا مللەتێ پێ دهات موحافەزەكرن قەلعاندن.
ژبەر كو وێ قووەتا مەزن دناڤ هەڤدە صەرفكرن بدەستێ دوژمنێن خوە هاتن تەربيەكرن. ژڤي شەڕێ ناڤخوە دوژمنێ وان ئيستيفادەكر. ليبيا، يەمەن، ئەڕناووت ئو ئەڕضێ بالكان ژ دەستێ عوثمانيان دەركەت.
جەسارەتا كو ژدين تێ بەگو ئاغاو ئامران غەصبكرن ئو ژبۆنا مەنفيعەتێن خوە هەدەر كرن. جامێريا كو ژ دين تێ ژي شێخێن سەختە غەصب كرن ئو ژبۆ مەنفيعەتێن خوە هەدەر كرن. هەردو ئاليان ژي زرار دان دين و مللەتێ موسلمان. حال ئەوە كو ڤان هەردو صنفان ژبۆ مەصلەحەتو مەنفيعەتا مللەت هەنە. لۆما ڕەسولێ خوەدا عليه الصلاة والسلام دبێژە:
"ژئينسانان دو صنف هەنە كو ئەڤ هەردو صنف قەنج بن ئينسان ژي قەنجن، كو خەراب بن ئينسان ژي خەرابن، ئەو هەردو صنف ژي عولەما ئو ئومەرانە"
﴿هەگەر هون ژ مەشروطيەتێ ئو ژ حوڕيەتا شەرعي ئيستيفادە بكن ئو وان قولكان بگرن يان ژي بگەڕينن حاووز ئو وێ قووەتا بقيمەت بدن دەستێ دەولەتا مە دا كو ئەو ژي لهەمبەر ئێريشێن دەرڤە صەرف بكە هونێ ببهايێ وێ مەرحەمەت، عەدالەت ئو مەدەنيەتێ قەزەنج بكن﴾
گەر هون دخوازن ڤان غەلەتيێن مەزن بقەدينن ددەستێ وەدە فرصەت هەيە: ژ حوڕيەتا شەرعي ئو ژ ڤان شۆرەشێن نو ئيستيفادە بكن، وان قولكێن كو وان هەردو صنفان ڤكرنە يان بگرن يان ژي ڤێ قووەتێ بگەڕينن وەك حاووزەكي ئو بدن دەستێ دەولەتا خوە يا شەرعي ئو دەولەت ژي ڤێ قووەتێ دكارێن ئيسلامي دە يان ژي لهەمبەر كوفرێ صەرف بكە هونێ ژي دموقابلي وێ دە مەرحەمەتو عەدالەتو مەدەنيەتێ بدەست بخن، وێ ظولوم ڕابە، مەيلا سەفاهەتێ وێ بێ بڕين، هونێ بهەڤڕە بحوزور ژيانا خوە بدۆمينن.

 

Di debarê nivîskar de

Têhev

34

Gotar

M. ‘Ebdussamed ‘Hilmî

  • MIZGEFTA AYASOFYAYÊ Û KURD
  • Di Îxtîlafên Navbêna Xwe De Sitwê Hev Şikandin
  • د ئيختيلافێن ناڤبێنا خوەدە ستوێ هەڤ شكاندن
  • Çima Em Wiha Sefîl û Muflis û Zelîl Man
  • چما ئەم وها سەفيل و موفليس و زەليل مان؟
  • بگوهێ قەلبێ خوە گۆداري بكن ئو بچاڤێ عەقلێ خوە بنەڕن
  • SERÊ XWE RAKIN BÊJIN TU RAST DIBÊJÎ
  • سەرێ خوە ڕاكن بێژن تو ڕاست دبێژي ئو هون ژ گۆتنا ڤێ گۆتنێڕە دەيندارن سەرێ خوە ڕاكن بێژن تو ڕاست دبێژي ئو هون ژ گۆتنا ڤێ گۆتنێڕە دەيندارن
  • HEVPEYVÎNA CIVAKA KURDAN BI SEYDAYÊ BEDÎUZZEMAN RE
  • بهەركەسيڕە مەيلا دينێ ئيسلامێ پەيدا بويە
  • NÛRA DILAN JÎ NERMÎYÛ MERHEMET E
  • هەڤپەيڤينا جڤاكا كوردان بسەيدايێ بَدِيعُ الزَّماَنْڕَه
  • Î’layê Kelîmetullah Bi Pêşveçûnê Ve Girêdayı Ye
  • ئيعلايێ كەليمەت الله بپێشڤەچونێڤە گرێداييە
  • ئەم هاي ژخوە نەمان ئو مە ڕيعايەتا تەدبيران نەكر
  • Di Dinya Me Ya Îro De Înqîlabek Dunyewî û ‘Ecêb Heye
  • ددونيا مە يا ئيرۆ دە ئينقيلابەك دونيەوي ئو عەجێب هەيە
  • Wekhevbûnî Ne Di Fedl û Şerefê de...
  • وەكهەڤبوني نە دفەضلو شەرەفێدەيە، دحقوقدەيە
  • Hurriyeta Me Wê Bibe Fecra Sadıq Ji Bo ‘Alema Îslamê
  • حوڕيەتا مە وێ ببە فەجرا صادق ژبۆ عمومێ عالەما ئيسلامێ
  • Hurriyeta Ğeyrîmusliman Şu’bek Ji Hurriyeta Me Ye
  • حوڕيەتا غەيري مسلمان شوعبەك ژ حوڕيەتا مەيە
  • HURRIYET; XUSÛSIYETA ÎMANÊ YE
  • حوڕيەت؛ خصوصيەتا ئيمانێيە
  • Hurriyeta Li Hember Însan...
  • ڕەچەتا كوردان
  • Rafiziyê Huriyetê Kolê Nefsê Ne
  • ڕافزيێ هەرتشتي هەنە ئێ حوڕيەتێ ژي كۆلێ نەفسێنە
  • Yan Xîlafeta Şer’î Yan Jî Îzmîhlala ‘Umûmî
  • يان خيلافەتا شەرعي يان ژي ئيزميحلالا عمومي
  • Em Li Şerî’etê Xwedî Derkevin...
  • ڕەچەتا كوردان
  • Hevpeyvîna civaka Kurda Bi Seydayê Bedî’uzzeman re
  • Ê Berê Çima Em Wiha Sefîl û Muflis û Zelîl Man
    Ê Li Pey Di Îxtîlafên Navbêna Xwe De Sitwê Hev Şikandin

    Şîroveyên ku tên nivîsandin ne nerîn û fikrên me ne û bi tu awayî me temsîl nakin. Berpirsiyarê şîroveyan kesên ku şîroveyê dike ye.