سەرۆكان مال و عەقلێ وە خستنە بەريكێن خوە

سەرۆكان مال و عەقلێ وە خستنە بەريكێن خوە

عبد الصمد حلمي هەڤپەيڤينا جڤاكا كوردان بسەيدايێ بَدِيعُ الزَّماَنْڕَه: ڕەچەتا كوردان -٣٦

بسم الله الرحمن الرحيم

س- : ﴿چما تو عادەتێن مە يێن كو ئەم هينى وان بونە عەيبدار دكى﴾ مەسەلا كەسێ كو دهاتن بەر دەريێ مە مە زەكاتا خوە ددا وان، چ شێخ چ مەلا چ فەقى چ پارسەك، شێخ ئەمر دكر مە ژى ددا.

ج: - ﴿ژبۆنا هەر زەمانەكى حوكمەك هەيە، ڤى زەمانێ كو ئەم تێدەنە حوكم دكە لسەر مرن ئو ڕاكرنا هنك عادەتێن كو پير بونە، زرارا كو ژ وان پەيدا دبە ژبەر كو ژمەنفيعەتا وان بێترە فەتوا عيداما وان ددە﴾

دناڤ مەدە بويە عادەت كو هەركەس زەكاتا خوە بدەستێ خوە بدە كەسێ كو دلێ وى ژێڕە دخوازە. هەر چقاس ئەڤ عادەت نە موخالفى شەريعەتێ بە ژى ئەصل ئەوە كو عاملێن زەكاتێ يانى مەئمورێن وێ بدن هەڤ. گەرەك ئيدى ئەم خوە بڤى ئەصلى ڤە بگرن، زەكاتو تەبەڕوعو صەدەقەيێن مە گەرەك بدەستێ دەولەتا ئيسلامێ وەرن جڤاندن ئو ژوور وەرن بەلاكرن لطەلەبەيێن عولومێن ئيسلامى ئو فەقيران. زەكاتا كو تێ دايين ژ سازيو ئورگوتێن غەري ئيسلاميڕە جيێ خوە نابينە، دانا زەكاتێ گەرەك ڤەگەڕە سەر ئەصلێ خوە ئو گەرەك پارسەكو كەتى ژ ناڤبەرێ دەركەڤن.

س: - ژبۆ كو ئەم قوەتا خوە بدن هەڤ، ببن خوەدى هێز ئو بگهێژن مللەتێن دن ﴿گەرەك پێشى ئەم چبكن؟﴾

ج: - ﴿دوردستى﴾ گۆتنێ وە ئو عەمەلى وە گەرەك هەڤدو بگرە

س: - ﴿وەكى دن﴾ گەرەك ئەم چبكن؟

ج: - ﴿دەرەوا نەكن﴾ گەر هون نە دوروست بن ئو ڕاستيێ نەبێژن ژى دەرەوا ژى نەكن

س: - ﴿پشتڕە﴾ گەرەك ئەم چبكن؟

ج: - ﴿صدق، (يانى) ئيخلاص، صەداقەت، سەبات، تەسانود﴾

س: - ﴿ئەڤ تەنێ؟﴾ ڤانا بەسن؟

ج: - ﴿ئەرێ﴾

س: - ﴿چما؟﴾ چەوا ڤانا تەنێ بەسن؟

ج: - ﴿چمكى كوفور دەرەوە، ئيمان ژى صدقە. مەسەلا ئەڤ دەليل تەنێ نەبەسە كو؛ دەواما ژيانا مە بدەواما صدق و پشتگريێ يە؟﴾ وەختا كو ئيمان و صدق و بشتگرى نەمينە ژيان ژى ئيدى دەوام ناكە.

س: - ﴿گەرەك ددەستپێكێ دە سەرۆكێن مە ئيصلاح ببن﴾ حەتا كو سەرۆك ئيصلاح نەبن ما ئەم كارن چبكن؟

ج: - ﴿بەلێ، سەرۆكێن وە چەوا كو مالێ وە خستنە بەريكێن خوە، عەقلێ وە ژي يان خستنە بەريكێن خوە يان ژى دمەژيێن وە دە حەپس كرنە﴾ ڕەئيس، ئاغا، بەگ ئو سەرۆكێن كو دەسەلات ددەستێ وان دەيە بواسيتا ڕاديۆ، تەلەفزيۆن ئو مەدياو پرۆپاغاندايێ هەم لسەر عەقلێ ئينسانان حوكوم دكن هەم ژى مالێ كو مەعيشەتا خوە ددڕمينن ددن هەڤ ئو ژ دەستێ وان دەردخن. ئينسانێن كو دبن ئيدارا وان دەنە برچى ئو پەريشان دهێلن ئەو ژى دناڤ زەوق و سەفايێ دە خوە دگەڤزينن. ژبۆ ئيصلاحبونا سەرۆكان ژي گەرەك هون ببن ئەهلێ ئيصلاحى، چمكى هون چەوا بن هونێ بوى شەكلى وەرن ئيدارەكرن.

﴿ئەوچاخ ئەزێ نها بعەقلێ وە يێ كو لبا وانە خەبەربدم: ئەى گەلى سەرۆك و حوكومرانان﴾ ئەى گەلى دەسەلاتدار و ڕەئيسێن لپێشيا ئينسانان، ئەى ئيدارەڤان و ئاغا و بەگ و شێخ و وانێ كو بناڤێ مەزنانتيێ مالێ خەلكێ بەربخوەدە دكشينن!

﴿ژتەوەكولا كەسلانى خوە بپاڕێزن!﴾ بزانبن كو مەزنێ قەوم خەباتكارێ قەمە، گەرەك هون ژهەر كەسى بێتر بخەبتن.

﴿كاران حەوالەيى هەڤ نەكن!﴾ هون تەڤ، يەك بيەك ژخەباتا خەلكێ خوە مەسئولن.

مادەم مالێ مە ئو عەقلێ مە ددەستێ وەدەيە ﴿بوى مال و عەقلێ مە خزمەتێ ژمەڕە بكن. چمكى وەقتا كو وە مە مسكينان ژخوەڕە ئيستيخدام كر ئوجرەتا خوە وە وەرگرت﴾ ئەم وەك مسكينانە ئو لبەر دەستێ وەنە، ژبۆ كو هون خزمەتەكێ ژمەڕە بكن ئيدى حەقێ وە تونە كو هون دەعوا ئوجرەتێ لمە بكن

فَعَلَيْكُمْ بِالتَّدارُكِ لِما ضَيَّعْتُمْ فِىي الصَّيْفِ

يانى: ئەو تشتێ كو وە دهاڤينێ دە ژ دەست بەردا لازمە كو هون تەدارك بكن

حەتا نها هون بخێرا مە ڕاكەتن، ئەم خەبتين وە ژى خوە درێژكر، ئيژا ئانها بخەبتن، طەلەبەيێن عولومێ ذولجەناحەين ئێ دينيە ئو مودەڕسان بگهينن، بوى مالێ مە يێ كو دبەريكێن وەدەنە سەحايێن خەباتێ ژ مەڕە ڤەكن مە ژ ڤێ سەفالەتێ خلاصكن.

بەس مەعەلئەسەف! نە طەلەبەيێن علومێ ئيسلامى نە مودەڕس گهاندن نە ژى سەحايێن خەباتێ چێكرن. هنك عالمێن علمێ فەنى كو ژدين دوركەتى ئو نيڤ مەلا گهاندن. يان ژى تو كەس نە گهاندن ئو پەرێ مللەت ژبۆ شەخصێ خو صەرفكرن.

 


Ê Berê “Bila zimanê Kurdî; bê naskirin, bi makeqanûnê bê muhafezekirin û bibe zimanê fermî”
Ê Li Pey Ji ser qetlîama Roboskî 9 sal derbas bûn

Şîroveyên ku tên nivîsandin ne nerîn û fikrên me ne û bi tu awayî me temsîl nakin. Berpirsiyarê şîroveyan kesên ku şîroveyê dike ye.